Gebelik ve bebek rehberi

CRL nedir? Baş-popo uzunluğu ve gebeliğin tarihlenmesi

CRL (crown-rump length), ultrasonda bebeğin başının tepesinden popo ucuna kadar düz bir çizgiyle ölçülen uzunluktur. ACOG'a göre 13 hafta 6 güne kadar yapılan CRL ölçümü, gebelik yaşını yaklaşık 5-7 gün hata payıyla belirleyen en doğru yöntemdir.

Doğum belirtileri ve hastaneye gitme zamanı

Sağlık Bakanlığının Gebe Okulu Eğitim Kitabı, kasılmalar düzenli hâle gelip 5 dakikada bir tekrarladığında ve her biri en az 45-60 saniye sürdüğünde hastaneye gidilmesini önerir. Doğumun başladığını gösteren başlıca işaretler düzenli ve giderek güçlenen sancılar, nişan gelmesi ve su gelmesidir. Su gelmesi, kanama ya da bebek hareketlerinde azalma olursa sancıların sıklaşmasını beklemeden başvurulur.

Erken doğum belirtileri

Dünya Sağlık Örgütü, gebeliğin 37. haftası tamamlanmadan gerçekleşen doğumu erken doğum olarak tanımlar. Bu dönemde düzenli kasılma, adet sancısına benzer kramp, alışılmadık bel ağrısı ya da su gelmesi fark ederseniz evde beklemeden doğum yapacağınız hastaneye başvurmanız önerilir. Erken fark edilen belirtiler sağlık ekibine bebeğiniz için hazırlık yapma zamanı kazandırır.

Gebelik belirtileri: hamileliğin ilk işaretleri

NHS'e göre gebeliğin ilk belirtileri çoğu zaman gebeliğin 4 ile 6. haftaları arasında başlar; bu dönem, son adetin ilk gününden sayıldığında beklenen adetin gecikmesine denk gelir. Adet gecikmesi, göğüslerde hassasiyet, bulantı, yorgunluk ve sık idrara çıkma en sık bildirilen işaretlerdir. Hiçbiri tek başına gebeliği kesinleştirmez; bunun için gebelik testi ve ardından sağlık kontrolü gerekir.

Gebelik planlama: hamilelik öncesi hazırlık

Sağlık Bakanlığının Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi, gebelik planlayan her kadının folik asit takviyesine gebelikten en az bir ay önce başlamasını önerir. Bu yüzden hazırlık, gebelik testi pozitif çıkmadan önce, bir hekim görüşmesiyle başlar. Aşıların tamamlanması, kronik hastalıkların kontrol altına alınması, ilaçların gözden geçirilmesi ve sigara ile alkolün bırakılması bu hazırlığın temel başlıklarıdır.

Gebelik testleri takvimi: hangi test, hangi haftada, neden?

Sağlık Bakanlığının Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi, her gebenin en az dört kez izlenmesini hedefler: ilk 14 hafta içinde, 18-24., 28-32. ve 36-38. haftalarda. Hamilelikte yapılan testlerin çoğu bu dört izleme bağlanır. Aşağıdaki tablo her testin hangi haftaya denk geldiğini ve neyi aradığını bir arada gösterir.

Gebelikte hCG değerleri: haftalara göre beta-hCG tablosu

Cleveland Clinic'in tablosuna göre son adet tarihinden 4 hafta sonra beta-hCG 5 ile 426 mIU/mL arasında, 6 hafta sonra ise 1.080 ile 56.500 mIU/mL arasında olabilir. Aralıklar bu kadar geniş olduğu için tek bir değer tek başına pek bir şey söylemez. Hekimler çoğu zaman değerin birkaç gün içinde nasıl değiştiğine bakar.

Gebelikte tehlike işaretleri

Sağlık Bakanlığının Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi, vajinal kanama, su gelmesi, bebek hareketlerinde azalma, şiddetli baş ağrısı ve görme bulanıklığını gebelikte tehlike işaretleri arasında sayar. Aşağıdaki 11 durumdan birini yaşarsanız bir sonraki kontrolü beklemeden doktorunuza ya da en yakın hastaneye başvurmanız önerilir. Her işaretin yanında dayandığı kaynak yer alır.

Hastane çantası listesi

NHS, hastane çantasının tahmini doğum tarihinden en az 3 hafta önce hazır olmasını önerir; bu, 40 haftalık bir gebelikte 37. haftanın başına denk gelir. Böylece bebeğiniz beklenenden erken gelirse yola çıkmaya hazır olursunuz. Aşağıdaki liste anne, bebek, refakatçi ve evraklar olmak üzere dört bölümden oluşur.

NT ölçümü nedir? Ense kalınlığı ve ikili test

NT (nuchal translucency), ultrasonda bebeğin ensesinin arkasındaki sıvı dolu ince alanın milimetre olarak ölçülmesidir. Sağlık Bakanlığı rehberine göre bu ölçüm 11-14. haftalar arasında yapılır ve anne kanındaki iki değerle birlikte ikili testin, yani kombine testin parçasıdır.

Preeklampsi: belirtileri, risk etkenleri ve takibi

Preeklampsi, gebelikte yüksek tansiyonla seyreden ve halk arasında gebelik zehirlenmesi olarak da bilinen bir durumdur. NHS'e göre en çok gebeliğin 20. haftasından sonra görülür, ancak gebeliğin herhangi bir döneminde ya da doğumdan sonraki günlerde ve haftalarda da ortaya çıkabilir. İlk işaretleri olan tansiyon yüksekliği ve idrarda protein çoğu zaman hissedilmediği için her kontrolde tansiyon ölçülür ve idrar incelenir.

SAT nedir? Son adet tarihi ve gebelik haftasının hesabı

SAT, son adet tarihinizin ilk günüdür; kanamanın bittiği gün değil, başladığı gündür. Gebelik bu günden itibaren sayılır ve tahmini doğum tarihi SAT'a 280 gün, yani 40 hafta eklenerek bulunur. Bu yüzden adetiniz geciktiğinde çoğu zaman zaten 4 haftalık gebe sayılırsınız.

Gebelikte bulantı ve kusma

Gebelikte bulantı çok yaygındır ve çoğu zaman kendiliğinden hafifler. Rahatlatan pratik öneriler ve dikkat gerektiren belirtiler bu yazıda.

4 dk okuma

İlk gebelik kontrolü: neler yapılır

İlk gebelik izlemi 14. haftadan önce yapılır. Sorulan sorular, muayene, tetkikler ve yanınıza alabileceğiniz soru listesi bu yazıda.

4 dk okuma

İlk trimesterde sık görülen belirtiler

Yorgunluk, göğüs hassasiyeti, sık idrara çıkma ve daha fazlası. İlk haftalardaki olağan değişiklikler ve dikkat gerektiren belirtiler.

4 dk okuma

İkinci trimesterde bedeninizdeki değişimler

13–27. haftalarda enerji, karın, cilt, sindirim ve diş etlerinde olabilecek değişimler ile 18–24. hafta izlemi ve glukoz taraması.

4 dk okuma

İlk bebek hareketlerini hissetmek

İlk kıpırtıları ne zaman hissedebileceğiniz, neye benzediği ve bebeğinizin hareket düzenini nasıl tanıyabileceğiniz.

4 dk okuma

Gebelikte sırt ve bel ağrısı

Sırt ve bel ağrısının nedenleri, duruş, kaldırma, uyku ve egzersiz önerileri ile pelvik kuşak ağrısı ve fizyoterapi.

4 dk okuma

Üçüncü trimesterde daha iyi uyumak

Son haftalarda uykunun neden bölündüğünü, hangi pozisyonun önerildiğini ve geceyi kolaylaştıran küçük değişiklikleri anlatır.

4 dk okuma

Gebelikte ödem ve şişlik

Ayak ve ayak bileklerindeki olağan şişliği, rahatlatan önerileri ve hangi şişliklerde beklemeden başvurulduğunu anlatır.

4 dk okuma

Bebek hareketlerini izlemek

Hareketlerde belirli bir sayı yerine bebeğinizin alışılmış düzenini tanımanın neden önemli olduğunu ve azalma fark edince ne yapılacağını anlatır.

4 dk okuma

Gebelikte beslenmenin temelleri

Gebelikte iki kişilik değil, çeşitli ve düzenli beslenmek önemlidir. Besin grupları, su ve kafein, kilo takibi ve gebelik diyabeti bu yazıda.

5 dk okuma

Folik asit, demir ve D vitamini

Sağlık Bakanlığı rehberine göre folik asit, D vitamini ve demir desteğinin ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve nasıl alınabileceği.

4 dk okuma

Gebelikte kaçınılacak besinler

Çiğ et ve yumurta, pastörize edilmemiş peynirler, ciğer, yüksek cıvalı balıklar ve alkol. Nedenleri ve mutfakta riski azaltan basit öneriler.

4 dk okuma

Gebelikte egzersiz

Gebelikte ne kadar hareket önerildiğini, uygun ve kaçınılacak aktiviteleri anlatır. Egzersize ara vermenin iyi olacağı işaretleri de bulabilirsiniz.

4 dk okuma

Pelvik taban egzersizleri

Pelvik taban kaslarının görevini ve Kegel egzersizinin adım adım yapılışını anlatır. İdrar kaçırma konusunda destek almanın yollarını da bulabilirsiniz.

4 dk okuma

Gebelikte seyahat

Yolculuğa nasıl hazırlanabileceğinizi ve emniyet kemerinin doğru takılışını anlatır. Pıhtı riski, uçak yolculuğu ve gidilen yerde sağlık da ele alınıyor.

4 dk okuma

İkili, üçlü ve dörtlü tarama testleri

Tarama testleri bir olasılık bildirir, tanı koymaz. Hangi testin ne zaman yapıldığını ve sonucun ne anlama geldiğini öğrenin.

4 dk okuma

Detaylı ultrason

Detaylı ultrason 18–24. haftalarda bebeğin gelişimini inceler. Neye bakıldığını ve sonuçtan sonra neler olabileceğini öğrenin.

4 dk okuma

Gebelik diyabeti testi

Gebelik diyabeti çoğu zaman belirti vermez ve 24–28. haftalarda taranır. Testlerin nasıl yapıldığını ve sonrasını öğrenin.

4 dk okuma

Doğumun başlama belirtileri

Nişan, su gelmesi ve düzenli sancılar doğumun işaretleridir. Yalancı kasılmalardan farkını ve ne zaman yola çıkılacağını öğrenin.

5 dk okuma

Doğumun evreleri

Rahim ağzının açılmasından ilk emzirmeye doğumun aşamaları. Süreler kişiden kişiye değişir, acıyla baş etmenin de birçok yolu vardır.

5 dk okuma

Normal doğum ve sezaryen

Vajinal doğum, müdahaleli doğum ve sezaryen hakkında tarafsız bilgi. Karar, durumunuza göre sağlık ekibinizle birlikte verilir.

5 dk okuma

Hastane çantası hazırlama

Çantaya 32. hafta civarında başlayıp doğumdan birkaç hafta önce tamamlayabilirsiniz. Anne, bebek, refakatçi ve evrak listesi.

4 dk okuma

Doğum planı

Doğum planı, doğuma ilişkin tercihlerinizin listesidir. Neleri içerebileceğini ve kiminle konuşabileceğinizi okuyun.

4 dk okuma

Bebek için ilk alışveriş

İlk haftalarda gerçekten gerekenler sanıldığından azdır. Güvenli uyku, araç koltuğu ve bütçe için temel noktalar.

5 dk okuma

Gebelikte kaygı ve stres

Gebelikte kaygı sık görülür ve çoğu zaman geçicidir. Olağan kaygıyı destek gerektiren durumdan ayıran işaretleri ve baş etme yollarını öğrenin.

4 dk okuma

Doğum sonrası duygu durumu

Lohusalık hüznü genellikle iki hafta içinde geçer. Doğum sonrası depresyonu ve acil destek gerektiren işaretleri önceden tanıyın.

5 dk okuma

Değişen beden ve benlik

Gebelikte beden ve roller hızla değişir. Kilo kaygısı, cilt değişimleri, yakınlık ve doğum sonrası toparlanma üzerine sakin bilgiler.

4 dk okuma

Partner olarak nasıl destek olabilirsiniz?

Gebeliğin her döneminde işe yarayan somut destek adımları. Ev işleri, kontroller, dinlemek ve dumansız bir ev.

4 dk okuma

Doğuma refakat etmek

Refakatçi olarak doğuma nasıl hazırlanabileceğinizi anlatır. İlk evrede destek, hastanede tercihler ve ilk saatler.

5 dk okuma

Ebeveynliğe birlikte hazırlık

Beklentiler, görev paylaşımı, uyku ve ziyaretler için doğumdan önce yapılabilecekler. Doğum sonrası duygulara birlikte hazırlanın.

4 dk okuma

Alerjen besinlerin tanıtımı

AAP, bebek ek besinlere hazır olduğunda alerjen besinleri bekletmenin alerjiyi önlediğine dair kanıt olmadığını belirtir. Ağır egzaması ya da bir besine alerjik tepkisi olan bebeklerde önce çocuk doktorunuzla konuşun.

2 dk okuma

Ay ay besin grupları

6 ay civarından sonra öğün sayısı ve besin çeşitliliği yavaş yavaş artar. Sıralama bebekten bebeğe değişebilir; sorularınızı çocuk doktorunuza danışın.

2 dk okuma

Biberonla besleme

Biberonla beslemede bebeğin açlık ve tokluk işaretlerini izlemek, doğru tutuş ve temizlik öne çıkar. Miktar ve düzen konusunda çocuk doktorunuza danışın.

2 dk okuma

Bir yaş öncesi verilmeyecekler

Bal, inek sütü, tuz, şeker, meyve suyu ve boğulma riski taşıyan besinler ilk yıl için ayrı dikkat ister. Emin olmadığınız bir besin için çocuk doktorunuza danışın.

2 dk okuma

Ek gıdaya geçiş

DSÖ, anne sütünün yanında ek besinlere 6 ay civarında başlanmasını önerir. Bu yazıda hazır olma işaretleri, ilk adımlar ve duyarlı beslenme yer alıyor.

2 dk okuma

Emzirme

DSÖ ve UNICEF, ilk 6 ay yalnız anne sütünü ve ek besinlerle birlikte emzirmenin 2 yaş ve sonrasına kadar sürmesini önerir. Bu yazıda sıklık, açlık işaretleri ve yeterli süt alma işaretleri yer alıyor.

2 dk okuma

Güvenli uyku

Bebeğinizin uyku ortamını daha güvenli hale getirmek için AAP, UNICEF ve T.C. Sağlık Bakanlığı kaynaklarının önerdikleri. Bu öneriler aksi belirtilmedikçe 1 yaşına kadarki bebekler içindir.

2 dk okuma

Uyku düzeni

Gece ile gündüzü ayırmaya ve sakin bir uyku öncesi akışa dair kaynakların önerileri. Her bebek farklıdır; bunlar kesin kurallar değil, deneyebileceğiniz yaklaşımlardır.

2 dk okuma

Yaşa göre uyku süreleri

Kaynakların bebekler için verdiği günlük uyku aralıkları. Her bebek farklıdır; bu sayılar hedef değil, geniş aralıklardır.

2 dk okuma