Detaylı ultrason

Gebeliğin ortasında yapılan detaylı ultrason, fetal anomali taraması ya da ayrıntılı ultrason adlarıyla da anılır. Bu incelemede bebeğin organları tek tek değerlendirilir, büyümesi ölçülür, plasentaya ve amniyon sıvısına bakılır. Bebeğinizi ekranda ayrıntılı görmek heyecan verici olabilir. Yine de bu bir tarama incelemesidir; neyi gösterebildiğini ve neyi gösteremediğini bilmek beklentinizi gerçekçi tutar.

Ne zaman yapılır?

Sağlık Bakanlığının Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi, fetal anomali taramasının 18–24. haftalar arasında yapılmasını öngörür. Bu aralık ikinci izlem dönemiyle aynıdır, bu yüzden iki randevuyu birlikte planlamak kolaylık sağlar. Gebe Okulu kitabı ve ACOG en sık 18–22. haftaları anar. NHS'te bu tarama genellikle 18–21. haftalarda yapılır.

Dünya Sağlık Örgütü, gebelik haftasını belirlemek, bebekteki yapısal farklılıkları ve çoğul gebeliği daha iyi saptamak için 24. haftadan önce bir ultrason yapılmasını önerir. DSÖ, baş, yüz, omurga, kalp, karın duvarı ve kol ve bacakların 18. haftadan sonra daha iyi değerlendirilebildiğini belirtir.

NHS, bu taramayı yaptırmanın da kişinin kendi tercihi olduğunu belirtir. Tarama bebekteki bazı durumları bulmanın en iyi yoludur, ancak herkes bu bilgiyi istemeyebilir. Kararınızı sonradan değiştirirseniz taramayı hâlâ yaptırıp yaptıramayacağınızı sağlık ekibinize sorabilirsiniz. İkinci izleminizde detaylı ultrason henüz planlanmadıysa bunu görüşme sırasında hatırlatabilirsiniz.

Ultrasonla fetal anomali taraması yapılamıyorsa rehber, nöral tüp defektlerini taramak için anne kanında AFP bakılmasını öngörür. Bu kan testi, beyin ve omurga gelişimiyle ilgili bazı farklılıklar hakkında bilgi verir, ancak ultrasonun yerini tam olarak tutmaz.

İncelemede neye bakılır?

İncelemeyi yapan hekim, karnınızın üzerinde gezdirdiği bir probla bebeği farklı açılardan görüntüler. NHS ve ACOG'un tarif ettiği başlıca değerlendirmeler şunlardır:

• Beyin, omurga, yüz, kalp, böbrekler, karın ve kol ve bacaklar gibi yapılar
• Bebeğin büyümesi ile tahmini boyutu ve ağırlığı
• Plasentanın yeri ve NHS'e göre rahimdeki kan akışı
• Amniyon sıvısının miktarı
• Bebeğin konumu, hareketleri ve kalp atışı

Rehber, daha önce rahim ameliyeti geçirmiş gebelerde plasentanın yerleşim yerinin ve rahim duvarına yapışma biçiminin değerlendirilmesinin özellikle önemli olduğunu belirtir. Erken doğum öyküsü olan gebelerde aynı dönemde vajinal ultrasonla rahim ağzı uzunluğuna da bakılması öngörülür.

Hazırlık ve inceleme sırasında

NHS'e göre inceleme genellikle 30 dakika kadar sürer. Bebek çok hareketliyse ya da uygun konumda değilse süre uzayabilir. Aynı kaynağa göre bu ultrasonun size ya da bebeğinize bilinen bir riski yoktur. Randevuya giderken şunlar işinize yarayabilir:

• Karnınızı kolayca açabileceğiniz rahat kıyafetler giymek
• Gebelik izlem kartınızı ve önceki ultrason raporlarınızı yanınıza almak
• Mesanenizin dolu olması gerekip gerekmediğini randevu alırken sormak
• Bebek uygun konumda değilse kısa bir yürüyüş yapmanızın ya da bir şeyler yemenizin istenebileceğini bilmek

NHS, hekimin bebeği ayrıntılı incelerken bir süre sessiz kalabileceğini ve görüntüye ekipten başka birinin de bakabileceğini belirtir. Bunu önceden bilmek, inceleme sırasında daha rahat olmanıza yardımcı olabilir. Bebeğin cinsiyetini öğrenmek isteyip istemediğiniz de sorulabilir. ACOG'a göre cinsiyet ancak bebek uygun konumdaysa görülebilir. Cinsiyetin söylenmesine ilişkin uygulama kurumdan kuruma değişebilir; öğrenmek istemiyorsanız bunu inceleme başlamadan söyleyebilirsiniz.

Detaylı ultrason neyi gösteremez?

Detaylı ultrason birçok yapısal farklılığı saptayabilir, ancak her sorunu gösteremez. NHS, bazı durumların diğerlerinden daha net görüldüğünü ve taramanın her şeyi bulamayabileceğini açıkça belirtir. DSÖ de bebekteki bazı yapısal farklılıklar dahil pek çok gebelik sorununun daha sonraki haftalarda gelişebileceğini ya da bu incelemede saptanamayabileceğini vurgular.

Normal bir sonuç çoğu zaman rahatlatıcıdır, ancak bebeğin hiçbir sağlık sorunu olmadığını kesin olarak göstermez. Bu nedenle detaylı ultrasondan sonra da izlem randevularınız, bebek hareketleriniz ve kendi belirtileriniz önemini korur. Sizi endişelendiren bir değişiklik olduğunda bir sonraki randevuyu beklemeden sağlık ekibinize söyleyebilirsiniz.

Sonuçtan sonra neler olur?

Sonuç genellikle inceleme bittikten sonra size anlatılır. NHS, çoğu kişiye bebekte taranan durumlara ilişkin bir bulgu olmadığının söylendiğini belirtir. Bir bulgu görülürse ya da görüntü yeterince net değilse şu adımlar gündeme gelebilir:

• Görüntü net alınamadıysa kısa süre içinde yeni bir ultrason randevusu
• Bulguyu ayrıntılı değerlendirmek için bir uzmana yönlendirme
• Gerekirse amniyosentez ya da koryon villus örneklemesi gibi kesin sonuç veren testler
• Bebeğin büyümesini izlemek için sonraki haftalarda ek ultrasonlar

Ek testleri yaptırıp yaptırmamak sizin kararınızdır. Bulgunun ne anlama geldiğini ve seçeneklerinizi hekiminizle ayrıntılı konuşabilirsiniz. Bu süreçte kaygı hissetmek anlaşılır bir durumdur; sorularınızı önceden yazıp görüşmeye götürmek ve yanınızda güvendiğiniz birinin olması işinizi kolaylaştırabilir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

• Vajinal kanama
• Su gelmesi veya sıvı sızması
• Bebek hareketlerinde azalma veya durma
• Şiddetli ya da geçmeyen karın ağrısı

Bu belirtilerde ultrason randevunuzu beklemeden hekiminize ya da en yakın sağlık kuruluşuna başvurmanız önerilir. Acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz. Araçlar bölümündeki Uyarı işaretleri listesi, hangi belirtilerde beklemeden başvurmanın önerildiğini tek yerde gösterir.