Ebeveynliğe birlikte hazırlık

Bebeğin gelişi günlük düzeni, uykuyu ve ilişkiyi değiştirir. Gebe Okulu Eğitim Kitabı ebeveynliğe geçişte ilişkilerin ve aile düzeninin zorlanabileceğini, bu nedenle çiftlere iletişim, sorumlulukların paylaşılması ve bağı güçlendirme konusunda danışmanlık verildiğini belirtir. WHO de doğum sonrası bakımda partnerin kontrollere katılmasını, doğum yapan kişiye destek olmasını ve bebeğin bakımını üstlenmesini teşvik eder. Bu hazırlığın büyük kısmı doğumdan önce yapılabilir.

Beklentileri konuşmak

Ebeveynliği her iki kişi de kendi ailesinden gördükleriyle hayal eder ve bu beklentiler her zaman örtüşmez. Doğumdan önce, sakin bir zamanda konuşmak sonradan yaşanabilecek kırgınlıkları azaltır. Şu sorular başlangıç için işe yarayabilir:

• Gece uyanmalarını nasıl paylaşacağız?
• İşe dönüş, çalışma saatleri ve bütçe konusunda planımız ne?
• Aile büyüklerinden ne tür yardım isteyeceğiz, nerede sınır koyacağız?
• Zorlandığımızda bunu birbirimize nasıl söyleyeceğiz?

Ev düzeni, görevler ve izinler

Görevleri kişinin cinsiyetine göre değil, zamanına, gücüne ve iyileşme durumuna göre dağıtmak daha adil bir düzen kurar. Doğum yapan kişinin iyileşmeye ihtiyacı olur. Gebe Okulu kitabına göre doğum sonrası yorgunluk; bölünen uyku, doğumdaki kan kaybı, sezaryen ya da epizyotomi yarasının iyileşmesi ve emzirme zorluklarıyla ilişkili olabilir.

• Doğumdan önce birkaç haftalık yemeği hazırlayıp dondurun.
• Alışveriş, çamaşır, temizlik ve faturalar için kimin neyi üstleneceğini yazın.
• Bebeğin uyku alanını ve araç koltuğunu doğumdan önce hazır edin.

NHS, izin ve haklarla ilgili işleri bebek gelmeden araştırmayı önerir. İzin süreleri ve koşulları çalışma biçiminize göre farklılık gösterir ve mevzuat değişebilir. Güncel bilgiyi işyerinizden ve resmî kaynaklardan öğrenin. Doğum erken başlayabileceği için izin tarihlerini esnek planlamak işe yarar.

Gebe okuluna birlikte katılmak

Gebe Okulu kitabına göre Sağlık Bakanlığı 81 ilde ücretsiz gebe okulu hizmeti sunar ve bu okullarda ebeveyn adayları doğumun fiziksel ve duygusal yönüne hazırlanır. Size en yakın gebe okulunu kontrollerde sorabilirsiniz. Bebeğin banyosu, giyimi, göbek bakımı, uyku düzeni ve beslenmesi gibi konuları birlikte öğrenmek, ilk günlerde işleri paylaşmayı kolaylaştırır.

Beslenme, uyku ve ziyaretler

Emzirme yalnız bir kişinin işi gibi görünse de partnerin rolü büyüktür. NHS, emzirme sırasında ortamı olabildiğince rahat tutmayı, su ve sağlıklı atıştırmalık getirmeyi önerir. Bebek biberonla besleniyorsa biberonları sterilize etmek, mamayı hazırlamak ve beslenmelerin bir kısmını üstlenmek de mümkündür. Alt değiştirme, gaz çıkarma ve bebeği sakinleştirme gibi işler iki ebeveyn tarafından da yapılabilir.

• Uyku: gece uyanmalarını nöbetleşe paylaşın ve gündüz kısa uyku fırsatlarını birbirinize bırakın.
• Ziyaretler: ilk günlerde kimlerin ne zaman geleceğini birlikte belirleyin. Gelenlerden yemek ya da alışveriş gibi somut yardım isteyebilirsiniz.
• Sigara: Gebe Okulu kitabına göre bebeği sigara dumanına maruz kalabileceği ortamlardan korumak çok önemlidir; bu kuralı ziyaretçilere de önceden söyleyin.

Doğum sonrası duygu değişimleri

Doğumdan sonraki ilk günlerde hüzün, kaygı ve ağlama isteği sık görülür. ACOG bu durumun genellikle doğumdan 2–3 gün sonra başladığını ve birkaç gün ile 1–2 hafta içinde kendiliğinden geçtiğini belirtir. Gebe Okulu kitabına göre belirtiler beklenen sürede hafiflemezse ya da ağırsa doğum sonrası depresyon olasılığı göz önünde tutulur. NHS, doğum sonrası depresyonun gebelikte, doğumdan hemen sonra ya da doğumdan sonraki bir yıl içinde başlayabileceğini ve doğum yapmayan partnerlerde de görülebileceğini vurgular. Gebe Okulu kitabı da her iki ebeveynin yeni sorumluluklar nedeniyle kaygı yaşayabileceğini belirtir.

NHS'in saydığı belirtiler arasında şunlar vardır:

• Uzun süren çökkün ruh hali ve hiçbir şeyden keyif alamama
• Umutsuzluk, suçluluk ya da iyi bir ebeveyn olamama hissi
• Sürekli kaygı, huzursuzluk ya da sinirlilik
• Fırsat olsa bile uyuyamama
• Bebekle bağ kurmakta zorlanma

ACOG, partneriniz ya da aile üyeleri endişeleniyorsa doğum sonrası kontrolü beklemeden hekimle konuşmayı önerir. Yardım istemek bir zayıflık değildir; NHS ev işleri ve alışveriş gibi pratik konularda destek istemeyi de önerir.

İlişkiyi korumak

Yeni bir bebekle ilişkiye zaman ayırmak zor olabilir. Gebe Okulu kitabı, doğum sonrası danışmanlığa partnerin de katılmasının memnuniyeti artırdığını ve yalnızlık duygusunu azalttığını belirtir. Her gün birkaç dakika birbirinize nasıl olduğunuzu sormak, küçük katkıları fark edip teşekkür etmek bağınızı korur. Kitap doğum sonrası dönemde cinsel istekte değişiklik olabileceğini ve yakınlığın farklı biçimlerde de yaşanabileceğini hatırlatır. ACOG, gerektiğinde çift terapisinin de bir seçenek olduğunu belirtir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Gebelik sürerken partnerinizde şu belirtilerden biri olursa beklemeden birlikte hekime ya da en yakın sağlık kuruluşuna başvurmanız önerilir:

• Vajinal kanama
• Su gelmesi veya sıvı sızması
• Bebek hareketlerinde azalma veya durma
• Şiddetli ya da geçmeyen karın ağrısı
• Şiddetli baş ağrısı, görme bulanıklığı, yüz ve ellerde ani şişme
• 38 °C ve üzeri ateş
• 37. haftadan önce düzenli kasılmalar
• Kendine ya da bebeğe zarar verme düşünceleri

Doğumdan sonra partnerinizde ya da sizde çökkünlük ve kaygı iki haftadan uzun sürerse ya da günlük işleri engellerse doktorunuza, aile hekiminize ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvurun. Kendine ya da bebeğe zarar verme düşüncelerinde yalnız bırakmayın ve 112'yi arayın.

Acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz. Araçlar bölümündeki Uyarı işaretleri listesi, hangi belirtilerde beklemeden başvurmanın önerildiğini tek yerde gösterir. Listeye birlikte göz atmak, gerektiğinde ikinizin de hızlı karar vermesini kolaylaştırır.