Doğumun evreleri

Doğum, rahim ağzının açılmasıyla başlayıp plasentanın doğumuyla tamamlanan bir süreçtir. Gebe Okulu kitabı bu süreci üç evrede anlatır ve doğumdan sonraki ilk saatleri ayrıca ele alır. WHO, her doğumun kendine özgü olduğunu ve süresinin kadından kadına büyük ölçüde değiştiğini vurgular. Aşağıdaki süreler genel bir fikir vermek içindir; sizin doğumunuzun nasıl ilerleyeceğini önceden göstermez.

Birinci evre: latent dönem

Birinci evrede rahim ağzı yumuşar, incelir ve açılır. Gebe Okulu kitabı bu evreyi latent ve aktif dönem olarak ikiye ayırır. Latent dönemde rahim ağzı yaklaşık 6 santimetreye kadar açılır. Kasılmalar genellikle hafif ya da orta şiddettedir, 30–45 saniye sürer ve 5–20 dakikada bir gelir. NHS, bu dönemin çoğu zaman doğumun en uzun bölümü olduğunu, saatler hatta günler sürebileceğini belirtir.

Bu dönemde çoğu kadın evde kalabilir. NHS, doğum gece başladıysa rahat etmeye ve mümkünse uyumaya, gündüz başladıysa dik durup hafifçe hareket etmeye çalışmayı önerir. Bir şeyler yiyip içmek sonraki saatler için enerji sağlar. Hastaneye erken giderseniz bir süre eve dönmeniz önerilebilir. Ne zaman yola çıkacağınızı doktorunuz ya da ebenizle önceden konuşmanız bu kararı kolaylaştırır.

Birinci evre: aktif dönem

Aktif dönemde kasılmalar güçlenir ve sıklaşır. Gebe Okulu kitabına göre rahim ağzı 6 santimetreden 10 santimetreye açılır, kasılmalar 2–3 dakikada bir gelir ve 60–90 saniye sürer. NHS ise aktif doğumun başlangıcını rahim ağzının yaklaşık 4 santimetre açıldığı nokta olarak tanımlar; kaynaklar bu eşiği farklı verebilir.

Süreler kişiden kişiye değişir. WHO, aktif birinci evrenin ilk doğumda genellikle 12 saati, sonraki doğumlarda 10 saati aşmadığını belirtir. NHS'e göre ilk gebelikte tam açıklığa ulaşmak genellikle 8–18 saat, ikinci ya da üçüncü gebelikte çoğu zaman 5–12 saat sürer. WHO, rahim ağzının saatte 1 santimetre açılması ölçütünün her kadın için gerçekçi olmadığını ve daha yavaş açılmanın tek başına doğumu hızlandırmak için rutin bir gerekçe sayılmadığını vurgular. Bu dönemde bebeğin kalp sesi ve kasılmalar düzenli aralıklarla izlenir.

Acı ile baş etme yolları

Doğum acısıyla baş etmenin tek doğru yolu yoktur. NHS, seçenekleri önceden öğrenmeyi ve doğum sırasında fikrinizin değişebileceğine açık olmayı önerir. WHO da ağrı yönetimi kararlarına sizin katılmanızı ve doğum boyunca yanınızda seçtiğiniz bir destekçinin bulunmasını önerir.

• Nefes ve gevşeme: Gebe Okulu kitabı, nefes tekniklerinin kasılmalar sırasında kontrol hissini artırmaya yardım ettiğini belirtir.
• Hareket ve pozisyon: Yürümek, sallanmak, dizler üzerinde durmak, doğum topu kullanmak ve dik pozisyonlar rahatlama sağlayabilir.
• Destek ve dokunma: Refakatçinizin yanınızda olması ve bel ya da sırt masajı iyi gelebilir; NHS bazı kadınların dokunulmak istemeyebileceğini de belirtir.
• Ilık su: Ilık duş ya da kurumda olanak varsa ılık suda beklemek kasılmaların daha az acı hissettirmesine yardım edebilir.
• İlaçlı yöntemler: NHS, epiduralin çoğu durumda güçlü bir rahatlama sağladığını, ancak ikinci evreyi uzatıp aletli doğum olasılığını artırabileceğini belirtir. Damar ya da kas içine yapılan ağrı kesiciler ve solunan gaz da seçenekler arasındadır. Hangi yöntemlerin sunulduğu kuruma göre değişir.

İkinci evre: ıkınma ve doğum

İkinci evre, rahim ağzı tam açıldığında başlar ve bebeğin doğumuyla biter. Bebeğin başı aşağı indikçe kendiliğinden bir ıkınma isteği gelişir. Epidural yapıldıysa bu istek hissedilmeyebilir; o zaman ebeniz ya da doktorunuz ne zaman ıkınacağınızı söyler. WHO, doğum pozisyonu ve ıkınma isteğinize göre hareket etme konusunda kararlara katılmanızı önerir.

Gebe Okulu kitabı bu evrenin ilk doğumda en fazla 2 saat, ağrı kesici kullanıldığında 3 saat; daha önce doğum yapmış olanlarda en fazla 1 saat, ağrı kesiciyle 2 saat sürdüğünü belirtir. NHS ilk doğum için 3 saati, önceki doğumu olanlar için 2 saati üst sınır olarak verir. Bebeğin başı doğmak üzereyken ebeniz ıkınmayı bırakıp kısa nefesler almanızı isteyebilir; böylece baş yavaşça doğar ve doku esneyebilir. Başın ardından beden genellikle bir iki kasılmayla doğar.

Üçüncü evre: plasentanın doğumu

Bebek doğduktan sonra rahim kasılmaya devam eder ve plasenta rahim duvarından ayrılır. Gebe Okulu kitabına göre bu evre yaklaşık 5–30 dakika sürer. NHS iki yaklaşımı anlatır. Aktif yönetimde doğum sırasında ya da hemen sonra rahmi kasan bir iğne yapılır ve plasenta genellikle 30 dakika içinde çıkar; bu yol ağır kanama riskini azaltır ama bulantıyı artırabilir. Fizyolojik yönetimde iğne yapılmaz ve plasentanın ayrılması bir saati bulabilir. Hangi yaklaşımın size uygun olduğunu ekibiniz açıklar. Plasenta çıktıktan sonra tam olup olmadığı incelenir.

İlk saatler: ten tene temas ve ilk emzirme

Gebe Okulu kitabı, doğumdan sonraki yaklaşık 1–2 saati annenin kanama ve diğer belirtiler açısından dikkatle izlendiği erken dönem olarak tanımlar. Anne ya da bebek ek bakım gerektirmiyorsa, vajinal doğumda da sezaryende de bebeğin doğumdan hemen sonra annenin göğsüne ten tene yerleştirilmesini önerir. Tartma ve ölçüm gibi rutin işlemler bu ilk temas ve ilk emzirmeden sonraya bırakılır.

Emzirmenin mümkün olan en erken dönemde başlaması önerilir; Gebe Okulu kitabı ilk yarım saati, NHS ilk bir saati hedef olarak verir. Bebeğinizin ya da sizin ek bakıma ihtiyacınız varsa ten tene temas, durumunuz uygun hâle geldiğinde yapılabilir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Doğum yaklaşırken şu durumlarda beklemeden sağlık kuruluşuna başvurun:

• Vajinal kanama
• Su gelmesi veya sıvı sızması
• 37. haftadan önce düzenli kasılmalar
• Bebek hareketlerinde azalma veya durma
• Şiddetli ya da geçmeyen karın ağrısı
• 38 °C ve üzeri ateş

Acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz. Araçlar bölümündeki Uyarı işaretleri listesi, hangi belirtilerde beklemeden başvurmanın önerildiğini tek yerde gösterir.