Gebelikte kaçınılacak besinler

Gebelikte yiyip içtiklerinizin çoğu güvenlidir. Ancak bazı besinler, gebelikte daha ağır seyredebilen enfeksiyonlara ya da bebeğin gelişimini etkileyebilecek maddelere yol açabilir. Burada amaç sizi kaygılandırmak değil, birkaç basit değişiklikle riski azaltmaktır. Bu yazıda kaçınılması ya da sınırlanması önerilen besinleri, nedenlerini ve mutfakta işe yarayan hijyen önerilerini bulacaksınız.

Çiğ ve az pişmiş et, yumurta ve balık

Çiğ ya da az pişmiş etlerde toksoplazma adlı parazit bulunabilir. NHS, toksoplazmanın düşüğe yol açabileceğini belirtir. Çiğ yumurta ise salmonella nedeniyle besin zehirlenmesi riski taşır.

• Et, tavuk, köfte ve sucuk gibi ürünleri içi tamamen pişene kadar pişirmek önerilir. Kesildiğinde pembe kısım ya da kanlı su görülmemesi yeterince piştiğini gösterir.
• Etli çiğ köfte, tartar ve az pişmiş et yemekleri gebelikte önerilmez.
• Salam, pastırma gibi soğuk tüketilen kürlenmiş etler listeria taşıyabilir. NHS bunların buharı tütecek kadar ısıtılarak yenmesini önerir.
• Yumurtayı sarısı ve beyazı katılaşana kadar pişirmek iyi bir kuraldır. Ev yapımı mayonez ve çiğ yumurtalı tatlılar bu nedenle riskli olabilir.
• Suşi gibi çiğ balık ve çiğ kabuklu deniz ürünlerinden kaçınılması önerilir. NHS, soğuk tütsülenmiş balığın da buharı tütecek kadar ısıtılarak yenmesini önerir.

Pastörize edilmemiş süt ve peynirler, listeria

Listeria, buzdolabı sıcaklığında bile çoğalabilen bir bakteridir. Dünya Sağlık Örgütü, gebelerin listeriozise daha yatkın olduğunu ve enfeksiyonun düşük ya da ölü doğumla sonuçlanabileceğini belirtir. Pastörizasyon ve iyice pişirme bu bakteriyi öldürür.

• Çiğ sütten ve pastörize edilmemiş sütten yapılan ürünler, örneğin açıkta satılan köy sütü ve bu sütten yapılan yumuşak peynirler önerilmez.
• Ambalajda pastörize ibaresi olan süt, yoğurt, ayran ve beyaz peynirler genellikle güvenlidir.
• NHS, dışı beyaz kabuklu yumuşak peynirlerin ve küflü mavi peynirlerin yalnızca iyice pişirilerek yenmesini önerir.
• Hazır paketli sandviç ve salatalar ile pateleri soğukta saklamak ve son tüketim tarihinden önce tüketmek riski azaltır.

Ciğer, balık ve A vitamini

Ciğer ve ciğerden yapılan ürünler çok yüksek düzeyde A vitamini içerir. NHS, A vitamini fazlasının bebeğin gelişimine zarar verebileceğini belirtir ve gebelikte ciğerden kaçınmayı önerir. Aynı nedenle balık yağı ve retinol içeren takviyeler de önerilmez.

Balık gebelikte değerli bir omega-3 kaynağıdır ve beslenmeden çıkarılması önerilmez. Ancak bazı balıklar yüksek düzeyde cıva içerebilir. Gebe Okulu Eğitim Kitabı hamsi, istavrit, palamut, uskumru, levrek ve alabalık gibi yüzeyde yaşayan balıkları tercih etmeyi önerir. Kitap, kılıç balığı ve kalkan gibi derinde yaşayan balıkları ve midye gibi kabuklu deniz ürünlerini tercih etmemeyi önerir. NHS de köpek balığı, kılıç balığı ve marlinden kaçınmayı önerir. NHS, somon ve uskumru gibi yağlı balıkları haftada en fazla iki porsiyonla sınırlamayı önerir.

Alkol, kafein ve bitki çayları

• Gebelikte bilinen güvenli bir alkol miktarı yoktur. Gebe Okulu Eğitim Kitabı, gebelik boyunca alkolden tamamen uzak durmayı en akılcı öneri olarak tanımlar.
• Kafein için Sağlık Bakanlığı kaynakları ve NHS günde 200 mg sınırını verir. Bu, yaklaşık 2 fincan kahve ya da 4–5 bardak çaya karşılık gelir. Kola, enerji içecekleri ve çikolata da kafein içerir.
• Bitki çaylarının gebelikteki etkileri üzerine fazla araştırma yoktur. NHS, bitki çayını günde dört fincanla sınırlamayı ve meyan kökü içeren çaylardan kaçınmayı önerir.
• Zayıflama çayları, bitkisel karışımlar ve takviyeleri kullanmadan önce hekiminize ya da eczacınıza danışabilirsiniz.

Mutfak hijyeni ve toksoplazma

Toksoplazma yalnızca etten değil, topraktan da bulaşabilir. NHS ve Dünya Sağlık Örgütünün güvenli gıda önerileri birkaç basit alışkanlıkta birleşir:

• Meyve, sebze ve yeşillikleri toprak kalıntısı kalmayacak şekilde iyice yıkayın.
• Çiğ et, tavuk ve balıkla çalıştıktan sonra ellerinizi, bıçakları ve tezgâhı sabunlu suyla yıkayın.
• Çiğ et için ayrı bir kesme tahtası ve bıçak kullanmak bulaşmayı önler.
• Çiğ besinleri pişmiş ve hazır yiyeceklerden ayrı saklayın.
• Hazır yemekleri ve artıkları her yerinden buhar çıkana kadar ısıtın.
• Son tüketim tarihi geçmiş besinleri görünüşü ve kokusu normal olsa da tüketmeyin.
• Bahçe ya da toprakla uğraşırken eldiven kullanmak ve sonrasında elleri yıkamak iyi gelebilir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

• 38 °C ve üzeri ateş, titreme, kas ağrısı ya da baş ağrısı varsa; özellikle riskli bir besin yedikten sonra
• İshal ya da kusma birkaç saatten uzun sürüyorsa veya sıvıları tutamıyorsanız
• Şiddetli ve durmayan kusma nedeniyle idrarınız çok azaldıysa ya da koyulaştıysa
• Şiddetli ya da geçmeyen karın ağrısı olursa
• Bebeğinizin alışılmış hareket düzeninde azalma ya da değişiklik fark ederseniz
• Riskli bir besin yediğinizi düşünüyor ve kaygılanıyorsanız; belirti olmasa da hekiminize sorabilirsiniz

Listeriozis belirtileri, Dünya Sağlık Örgütüne göre bazen bir iki hafta ya da daha uzun süre sonra ortaya çıkabilir. Bu yüzden şüpheli bir besin yediyseniz bunu izlemde söylemeniz yararlı olur.

Belirtiler ağırsa ya da hızla kötüleşiyorsa beklemeden en yakın acil servise gidebilir veya 112'yi arayabilirsiniz. Araçlar bölümündeki Uyarı işaretleri listesi, gebelikte hangi belirtilerde gecikmeden başvurmanın önerildiğini tek sayfada toplar.