Gebelik belirtileri: hamileliğin ilk işaretleri

Belirtiler neden ortaya çıkar?

Sağlık Bakanlığının Gebe Okulu Eğitim Kitabı, gebelik belirtilerinin döllenmiş yumurtanın rahme yerleşmesiyle başlayan hormon değişimlerine bağlı olduğunu anlatır. Bu dönemde beta-hCG, östrojen ve progesteron düzeyleri yükselir. İlerleyen haftalarda büyüyen rahim de çevresindeki organları etkiler. Belirtilerin çoğu dışarıdan görülmez; kişinin kendi hissettiği değişikliklerdir. Bu yüzden iki kişinin ilk haftaları birbirine hiç benzemeyebilir.

Adet gecikmesi

En çok dikkat çeken işaret, beklenen adetin gelmemesidir. Gebe Okulu kitabı, üreme çağındaki bir kadında adetin bir hafta ya da daha uzun gecikmesinin gebelik olasılığını düşündürebileceğini belirtir. Adetleri düzensiz olanlarda bu işaret yanıltıcı olabilir. Bu yüzden gecikmeyi bir gebelik testiyle doğrulamak en net yoldur.

Göğüslerde hassasiyet ve büyüme

Göğüsler adet öncesine benzer biçimde dolgunlaşabilir, büyüyebilir ve dokununca ağrıyabilir. NHS bu değişikliği erken belirtiler arasında sayar. Gebe Okulu kitabına göre vücut yeni hormon düzeyine alıştıkça rahatsızlık çoğu zaman birkaç hafta içinde azalır. Bu dönemde destekleyici ve rahat bir sütyen iyi gelebilir.

Bulantı ve kusma

Halk arasında sabah bulantısı denmesine karşın bulantı günün herhangi bir saatinde görülebilir. Gebe Okulu kitabı bulantının genellikle gebeliğin ilk iki ayında ortaya çıktığını, bazı kadınların bunu daha erken yaşadığını, bazılarının ise hiç yaşamadığını belirtir. Kesin nedeni bilinmese de gebelik hormonlarının rol aldığı düşünülür. Az ve sık yemek, uzun süre aç kalmamak birçok kişiye iyi gelir.

Hiçbir yiyecek ve içeceği tutamıyorsanız ya da idrarınız belirgin biçimde azaldıysa bu artık sık görülen bulantının ötesine geçmiş olabilir. Gebe Okulu kitabı şiddetli ve inatçı bulantı ile kusmayı ilk üç ayın tehlike belirtileri arasında sayar; bu durumda beklemeden hekiminize başvurmanız önerilir.

Yorgunluk ve uykuya eğilim

Olağan günlük işlerden sonra bile aşırı yorgun hissetmek ilk haftaların en yaygın şikâyetlerinden biridir. Gebe Okulu kitabı bunu büyük ölçüde progesteron hormonundaki hızlı artışa bağlar ve şunları önerir:

• Her gün aynı saatte yatıp kalkmaya çalışmak
• Üç ana ve üç ara öğün hâlinde, az ve sık beslenmek
• Yeterli sıvı almak
• Gün içinde 20-30 dakikalık dinlenme araları vermek

Sık idrara çıkma

Gebelikte kan hacmi artar ve böbrekler daha fazla sıvı işler. Gebe Okulu kitabı, bu nedenle idrara daha sık çıkıldığını ve bunun gebelikte çok yaygın olduğunu belirtir. NHS'in tanımında önemli bir ayrıntı vardır: gebeliğe bağlı sık idrara çıkma ağrı ya da rahatsızlık olmadan olur. İdrar yaparken yanma ya da ağrı hissediyorsanız bu durum idrar yolu enfeksiyonuyla ilişkili olabilir ve hekime görünmeniz önerilir.

Daha az bilinen erken işaretler

NHS ve Gebe Okulu kitabı ilk haftalarda görülebilecek başka değişiklikleri de sayar. Bunların hepsini yaşamak gerekmez; bir kısmı adet öncesi dönemle de karışabilir.

• Ağızda metalik tat ve bazı kokulara karşı hassasiyet
• Yeni yiyeceklere istek ya da sevilen yiyeceklere karşı isteksizlik
• Kabızlık ve adet başlangıcındakine benzer bir şişkinlik hissi
• Kaşıntı ya da tahriş olmadan vajinal akıntıda artış
• Duygu durumunda dalgalanma, alışılmadık ağlama isteği
• Çok hafif bir lekelenme: yerleşme kanaması

Gebe Okulu kitabına göre yerleşme kanaması, döllenmiş yumurtanın rahim duvarına tutunmasıyla, döllenmeden yaklaşık 10-14 gün sonra görülür ve beklenen adet günlerine denk gelebilir. Herkeste olmaz. Birkaç damlayı aşan, ped gerektiren ya da ağrıyla birlikte gelen kanama ise yerleşme kanaması gibi değerlendirilmez; bu durumda sağlık kuruluşuna başvurmanız önerilir.

Evde gebelik testi ne zaman yapılır?

Ev testleri idrarda hCG hormonunu arar. NHS'e göre bu hormon döllenmeden yaklaşık 6 gün sonra üretilmeye başlar. Testin güvenilir sonuç vermesi için NHS iki zaman noktası verir: gecikmiş adetin ilk gününden itibaren, adet tarihinizi bilmiyorsanız korunmasız ilişkiden en az 21 gün sonra.

• NHS, testin sabah idrarıyla yapılmak zorunda olmadığını, günün herhangi bir saatinde toplanan idrarla yapılabileceğini belirtir.
• Pozitif sonuç büyük olasılıkla doğrudur. Negatif sonuç daha az güvenilirdir; test çok erken yapıldıysa ya da kullanım talimatına uyulmadıysa gebelik olduğu hâlde negatif çıkabilir.
• NHS, negatif sonuca karşın gebe olduğunuzu düşünüyorsanız birkaç gün bekleyip testi tekrarlamanızı, ikinci test de negatifken adetiniz hâlâ gelmediyse hekiminize görünmenizi önerir.
• NHS'e göre doğum kontrol hapı gibi hormon içeren yöntemler testin çalışmasını engellemez. Gebe Okulu kitabı, gebelik testinin idrarda olduğu gibi kanda da yapılabildiğini belirtir.

Gebelikte hCG değerleri ve kan testi sonucunun okunması

Test pozitif çıktıktan sonra

Gebe Okulu kitabı, gebeliğin ikinci ayının (5-8. haftalar) başında adet gecikmesinin fark edildiğini ve idrar ile kan testinin pozitif çıktığını anlatır. Bu noktadan sonra ilk sağlık kontrolünü planlamak iyi olur. Sağlık Bakanlığının Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi, ilk izlemin gebeliğin ilk 14 haftası içinde yapılmasını öngörür. Aile hekiminiz de bu izlemi yapabilir.

Aynı rehber, gebelik planlayan kadınların folik asit takviyesine gebelikten en az bir ay önce başlamasını ve bunun 12. gebelik haftasına kadar sürmesini önerir. Gebeliğinizi planlamadan öğrendiyseniz folik asidi ne zaman ve hangi dozda kullanacağınızı hekiminize sorabilirsiniz; doz kişiye göre hekim tarafından belirlenir.

Son adet tarihinize göre kaç haftalık gebe olduğunuzu hesaplayın

Beklemeden başvurmanız önerilen durumlar

Gebelikte tehlike işaretlerinin tam listesi