SAT nedir? Son adet tarihi ve gebelik haftasının hesabı

Son adet tarihi neden bu kadar önemli?

Sağlık Bakanlığının Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi, ilk izlemde mevcut gebelik öyküsü alınırken ilk sorulacak bilgilerden birini "son adet tarihinin ilk günü" olarak sayar. Adet düzeniniz ve tahmini doğum tarihi de aynı başlık altında kaydedilir. Tarama testlerinin zamanlaması, bebeğin büyümesinin değerlendirilmesi ve doğumun erken ya da geç sayılması bu tarihe dayanır.

Gebe Okulu kitabına göre gebelik, SAT'ın ilk gününden itibaren yaklaşık 280 gün (40 hafta) süren bir süreçtir. Doğum ise genellikle 37. ile 42. haftalar arasında gerçekleşir. Yani tahmini doğum tarihi kesin bir gün değil, bu aralığın ortasındaki bir işarettir.

Gebelik neden yumurtlamadan değil SAT'tan sayılır?

Çoğu kadın döllenmenin hangi gün olduğunu bilmez, ama adetinin hangi gün başladığını bir takvim ya da uygulama üzerinden bulabilir. Cleveland Clinic, SAT'tan hesaplamanın evde yapılabilecek en güvenilir yol olmasını bu nedene bağlar; döllenme gününden hesaplamanın ise o günden tam emin olmayı gerektirdiği için çok daha zor ve daha az doğru olduğunu belirtir.

ACOG'a göre SAT'a 280 gün eklemek, 28 günlük düzenli bir döngü ve döngünün 14. gününde yumurtlama olduğunu varsayar. Bu varsayımda gebeliğin ilk iki haftası aslında döllenmeden önceki döneme denk gelir. Cleveland Clinic'in açıklamasıyla, adetiniz geciktiğinde 4 haftalık gebe sayılmanızın nedeni budur: döllenme yaklaşık iki hafta önce olmuştur, ama sayım adetin başladığı günden yapılır.

Naegele kuralı: SAT + 280 gün

Tahmini doğum tarihini elle bulmanın en bilinen yolu Naegele kuralıdır. Gebe Okulu kitabı ve Cleveland Clinic aynı adımları tarif eder:

1. SAT'ın ilk gününe 7 gün ekleyin.
2. Bulduğunuz tarihten 3 ay geri gidin.
3. Gerekirse yılı bir artırın.

Örneğin SAT 10 Ocak 2026 ise 7 gün eklenince 17 Ocak bulunur. Üç ay geri gidildiğinde 17 Ekim 2025 çıkar; yılı bir artırınca tahmini doğum tarihi 17 Ekim 2026 olur. Bu tarih, SAT'a 280 gün eklenerek bulunan tarihle aynıdır.

Tahmini doğum tarihinizi SAT'a göre hesaplayın

Döngünüz 28 günden farklıysa

NHS'e göre ortalama adet döngüsü 28 gündür, ancak 21 ile 35 gün arasındaki düzenli döngüler de olağan sayılır. Yumurtanın atılmasından bir sonraki adetin başlamasına kadar geçen süre ise yaklaşık 10-16 gündür. Bu nedenle döngüsü uzun olan kadınlarda yumurtlama da çoğu zaman daha geç olur.

Naegele kuralı bu farkı hesaba katmaz. NHS'in doğum tarihi hesaplayıcısı, döngünüz 28 günden kısa ya da uzunsa döngü uzunluğunu değiştirmenizi ister; hesap bu farka göre kaydırılır. Örneğin düzenli 32 günlük bir döngüde yumurtlama 28 günlük döngüye göre yaklaşık 4 gün geç olacağından tahmini tarih de yaklaşık 4 gün ileri kayar. Gebe Okulu kitabı, düzensiz döngülerin ve yumurtlama tarihindeki kaymaların bu tahminlerin doğruluğunu etkileyebileceğini belirtir.

SAT bilinmiyorsa: ultrasonla tarihleme

ACOG'un aktardığı çalışmalara göre kadınların yaklaşık yarısı son adet tarihini doğru hatırlar. SAT bilinmiyorsa ya da şüpheliyse Bakanlık rehberi gebelik yaşının ultrason raporlarıyla belirlenmesini öngörür. Gebe Okulu kitabı da ilk üç ayda yapılan ultrason ölçümlerini gebelik yaşını belirlemede altın standart olarak tanımlar.

Bu ölçümün adı CRL, yani baş-popo uzunluğudur. ACOG'a göre 13 hafta 6 güne kadar CRL ile yapılan tarihleme 5-7 gün hata payıyla en doğru yöntemdir. SAT biliniyor olsa bile, 14. haftadan önceki ultrason SAT'a göre hesaplanan tarihten 7 günden fazla sapıyorsa tahmini doğum tarihi ultrasona göre değiştirilir; 9. haftadan önce 5 günden fazla fark da değişiklik için yeterli sayılır.

CRL (baş-popo uzunluğu) nedir, nasıl ölçülür?

Tüp bebek gebeliklerinde ise hesap SAT'a dayanmaz. ACOG'a göre bu gebeliklerde tahmini doğum tarihi embriyonun yaşı ve transfer günü kullanılarak belirlenir: 5 günlük embriyoda transferden itibaren 261 gün, 3 günlük embriyoda 263 gün eklenir.

Tüp bebek gebeliğinde doğum tarihi hesaplama