Gebelikte sırt ve bel ağrısı

Sırt ve bel ağrısı gebelikte en sık görülen yakınmalardan biridir. Karın büyüdükçe ve bedeniniz doğuma hazırlandıkça sırtınıza binen yük artar. Ağrı çoğu zaman günlük alışkanlıklarda yapılan küçük değişikliklerle hafifler. Bu yazıda ağrının nedenlerini, duruş, kaldırma ve uyku önerilerini, egzersizi ve pelvik kuşak ağrısını bulacaksınız.

Sırt ve bel ağrısı neden olur?

Gebelikte ağrıya birkaç etken birlikte yol açar:

• Büyüyen rahim ağırlık merkezinizi öne kaydırır ve belinizdeki doğal eğriliği artırır.
• Karın kasları esner ve zayıflar. Bu kaslar omurgayı desteklediği için sırt kaslarına daha fazla yük düşer.
• Hormonlar, doğuma hazırlık için leğen kemiğindeki eklemleri ve bağları gevşetir. Eklemler fazla esnediğinde ağrı ortaya çıkabilir.
• Artan kilo kaslara ve eklemlere binen yükü artırır. Bu yüzden ağrı gün sonunda daha belirgin olabilir.
• Hareketsizlik, yorgunluk ve daha önceki bel sorunları da ağrıyı kolaylaştırabilir.

Duruş, oturma ve ağır kaldırma

Gün içindeki duruşunuz belinizdeki yükü doğrudan etkiler. Şu öneriler iyi gelebilir:

• Ayakta dururken sırtınızı dik tutun ve ağırlığınızı iki bacağınıza eşit verin.
• Uzun süre ayakta kalmanız gerekiyorsa bir ayağınızı alçak bir tabureye dayamak belinizi rahatlatabilir.
• Sırt desteği olan bir sandalyede oturun; belinizin arkasına küçük bir yastık koyabilirsiniz.
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmayın. Masa başında çalışıyorsanız ara ara kalkıp dolaşın.
• Alçak topuklu, tabanı destekli ve rahat ayakkabılar seçin. Yüksek topuk bedeni öne eğer ve beli zorlar.
• Karnın ağırlığını taşımaya yardım eden gebelik destek giysileri ya da kemerleri rahatlatabilir.

Ağır yük kaldırmaktan kaçınmanız önerilir. Hafif bir şeyi yerden alırken belinizden eğilmek yerine dizlerinizi bükün ve sırtınızı düz tutun. Eşyayı bedeninize yakın tutup gücü bacaklarınızdan alın. Dönerken belinizi bükmek yerine ayaklarınızı hareket ettirin. Alışveriş torbalarını iki elinize eşit dağıtmak da yükü dengeler.

Uyku ve dinlenme

Gebeliğin ilerleyen haftalarında çoğu kılavuz yan yatarak uyumayı önerir. Bir ya da iki dizinizi bükmek, dizlerinizin arasına ve karnınızın altına birer yastık koymak belinizi destekler. Boydan gebelik yastıkları da işe yarayabilir. Yatakta dönerken dizlerinizi bir arada tutmak bel ve kasık ağrısını azaltabilir. Sizi yeterince destekleyen bir yatak da fark yaratır.

Kaslardaki ağrı için ılık bir duş ya da havluya sarılı sıcak su torbası rahatlatabilir. Isıtıcı yastık kullanıyorsanız en düşük ayarı seçin ve süreyi kısa tutun. Soğuk kompres de bir seçenektir. Hafif bir masaj ve yeterli dinlenme de iyi gelir. Ağrı kesici kullanmadan önce hekiminize danışmanız önerilir.

Egzersiz ve fizyoterapi

DSÖ'nün doğum öncesi bakım önerilerine göre gebelik boyunca düzenli egzersiz, bel ve leğen kemiği ağrısını önlemeye yardımcı olabilir. Yürüyüş ve gebelere uygun yoga gibi hafif etkinlikler iyi seçeneklerdir. Sağlık Bakanlığı Gebe Okulu kitabı, alt sırt kaslarındaki baskıyı hafifletmek için pelvik tilt egzersizlerine yer verir.

• Egzersize başlamadan önce gebeliğinize uygunluğunu hekiminizle konuşun.
• Ağrıyı artıran hareketleri bırakın ve kendinizi zorlamayın.
• Egzersiz sırasında karın ağrısı, kanama, çarpıntı ya da belirgin yorgunluk olursa durun ve sağlık ekibinize bilgi verin.
• Gebe okulları ve gebelere yönelik gruplar, güvenli egzersizleri öğrenmek için iyi bir başlangıç olabilir.

Ağrınız belirginse hekiminiz sizi bir fizyoterapiste yönlendirebilir. Fizyoterapist duruşunuzu değerlendirir, size uygun egzersizler önerir ve gerekirse destek kemeri gibi yardımcı araçlar hakkında bilgi verir. DSÖ önerileri de fizyoterapiyi bu ağrılar için seçenekler arasında sayar.

Pelvik kuşak ağrısı

Pelvik kuşak ağrısı, leğen kemiğinin önünde ya da arkasındaki eklemlerde hissedilen ağrıdır. Eklemlerin eşit olmayan biçimde hareket etmesiyle ilişkilidir. RCOG'a göre her 5 gebeden 1'ini etkiler ve gebeliğin ilerleyen döneminde daha sık görülür. Bebeğe zarar vermez, ancak günlük hareketlerinizi zorlaştırabilir.

• Ağrı kasık kemiğinin üstünde, belin alt kısmında, kalçalarda, kasıklarda ya da uyluklarda hissedilebilir.
• Yürümek, merdiven çıkmak, tek ayak üstünde durmak, yatakta dönmek ya da arabaya binip inmek ağrıyı artırabilir.
• Leğen kemiği bölgesinde tıklama ya da sürtünme hissi olabilir.

Bu belirtileri fark ederseniz hekiminize ya da ebenize söyleyin. Erken değerlendirme ve fizyoterapi ağrıyı hafifletebilir; tedavi gebeliğin her döneminde yapılabilir. Oturarak giyinmek, arabaya binip inerken dizleri bir arada tutmak, 30 dakikadan uzun süre aralıksız oturmamak ve merdiveni sık kullanmamak günlük yaşamı kolaylaştırabilir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

• 37. haftadan önce düzenli kasılmalar ya da bel ve kasıkta düzenli aralıklarla gelen sıkışma.
• İdrarda yanma ile birlikte ateş veya bel ağrısı.
• 38 °C ve üzeri ateş.
• Vajinal kanama.
• Su gelmesi veya sıvı sızması.
• Kaburgaların altında, bir ya da iki yanda ağrı.
• Bacaklarda, kalçada ya da genital bölgede his kaybı.

Bu belirtilerde beklemeden başvurmanız önerilir. ACOG'a göre ağrınız şiddetliyse ya da iki haftadan uzun sürüyorsa da hekiminize danışmanız önerilir. Acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz. Tüm belirtileri bir arada görmek için Araçlar bölümündeki Uyarı işaretleri listesine bakabilirsiniz.