Doğum planı

Doğum planı, doğumunuzla ilgili tercihlerinizi önceden düşünüp yazdığınız kısa bir listedir. NHS, bu planı ebenize, hemşirelere ve hekimlere doğum sırasında ne istediğinizi bildirmenin bir yolu olarak tanımlar. Plan hazırlamak, seçenekleri doğumdan önce öğrenmenize ve sorularınızı sakin bir zamanda sormanıza da yardım eder.

Doğum planı nedir, ne değildir?

Doğum planı bir sözleşme değil, bir tercih listesidir. NHS, doğumun her zaman plana uygun gitmeyebileceğini ve son anda değişiklik gerekebileceğini hatırlatır. Böyle bir durumda sağlık ekibinin amacı, sizin ve bebeğiniz için en güvenli kararı birlikte vermektir.

WHO'nun olumlu doğum deneyimi önerileri, saygılı bakımı, açık iletişimi ve bilgilendirilmiş seçim yapabilmeyi doğum bakımının temeli sayar. Gebe Okulu kitabı da kadının doğum sürecinde seçim yapma hakkı olması gerektiğini belirtir. Doğum planı, bu seçimleri önceden ekibinizle paylaşmanın pratik bir yoludur. Kısa ve maddeler hâlinde yazılmış bir plan, doğum sırasında hızlıca okunabilir.

Destek, hareket ve ortam

Planınızın ilk bölümünde doğum sırasında nasıl desteklenmek istediğinizi yazabilirsiniz. WHO, her kadının doğum boyunca seçtiği bir refakatçinin yanında bulunmasını önerir. Gebe Okulu kitabı eşin, bir aile üyesinin ya da bir arkadaşın doğum desteği verebileceğini belirtir. Düşünebileceğiniz konular:

• Doğum sırasında yanınızda kimin olmasını istediğiniz
• Düşük riskli bir doğumda yürümek, hareket etmek ve dik pozisyonları kullanmak. WHO bunu önerir; Gebe Okulu kitabı da rahat ettiğiniz pozisyonu seçebilmenizi destekler.
• Doğum topu, ılık duş ya da masaj gibi olanaklar
• Loş ışık, sakin müzik ve mahremiyetle ilgili istekleriniz
• Eğitim alan sağlık çalışanlarının doğumda bulunmasına ilişkin görüşünüz

Acı yönetimi seçenekleri

Doğum ağrısıyla baş etmenin birden fazla yolu vardır ve hangisini seçeceğiniz size bağlıdır. WHO, sağlıklı gebelerde isteğe göre epidural analjeziyi, damar ya da kas yoluyla verilen opioid ağrı kesicileri, nefes, müzik ve kas gevşetme gibi rahatlama tekniklerini, masaj ve sıcak uygulama gibi el ile yapılan yöntemleri önerilen seçenekler arasında sayar. Gebe Okulu kitabı da nefes teknikleri, masaj ve pozisyon değişikliğinin ağrıyla baş etmeye yardım ettiğini belirtir.

Planınıza önce hangi yöntemleri denemek istediğinizi ve hangi durumda başka bir seçeneğe geçmek istediğinizi yazabilirsiniz. Her yöntem her kurumda aynı şekilde sunulmayabilir. Doğum yapacağınız kuruma hangi seçeneklerin bulunduğunu sormak, planınızı gerçekçi kılar. Fikrinizi doğum sırasında değiştirmeniz de olağandır.

Müdahaleler ve bilgilendirilme

Doğum sırasında bazen tıbbi müdahale gerekebilir. Gebe Okulu kitabı, anneye ve bebeğe uygulanacak her işlemde ayrıntılı bilgi verilerek kadının rızasının alınması gerektiğini belirtir. Planınıza bu konuda neyi önemsediğinizi yazabilirsiniz:

• Bir işlem önerildiğinde nedenini, seçenekleri ve beklenen sonucu kısaca öğrenmek istediğiniz
• Vakum ya da forseps gerekirse yanınızda kimin olmasını istediğiniz
• Sezaryen gerekirse refakatçinizin yanınızda olmasını isteyip istemediğiniz. NHS, spinal ya da epidural anestezide uyanık kaldığınızı ve refakatçinizin genellikle yanınızda olabileceğini, genel anestezide ise çoğunlukla bulunmadığını belirtir.
• Sezaryende bebeğiniz iyiyse onu hemen görmek ve tutmak istediğiniz
• Bebeğinize doğumdan sonra K vitamini yapılmasıyla ilgili sorularınız

Doğumdan sonraki ilk saat

Doğumdan hemen sonraki dakikalar da planınızda yer alabilir. Gebe Okulu kitabı, anne ya da bebek ek bakım gerektirmiyorsa normal doğumla ya da sezaryenle doğan tüm bebeklerin anneyle hemen ten tene temasa alınmasını ve ilk emzirmenin desteklenmesini önerir. Tartma ve ölçüm gibi rutin işlemler bu ilk temastan sonraya bırakılabilir.

• Ten tene temas: WHO, sorunsuz doğan bebeklerin ilk bir saat boyunca anneleriyle ten tene temasta tutulmasını önerir.
• Göbek kordonunun klempelenme zamanı: WHO, kordonun doğumdan sonra 1 dakikadan önce klempelenmemesini önerir. ACOG canlı doğan bebeklerde en az 30–60 saniye beklemeyi önerir ve uygulamanın kuruma göre değişebileceğini belirtir.
• İlk emzirme: Gebe Okulu kitabı emzirmenin mümkün olan en erken zamanda, ilk yarım saat içinde başlatılmasını önerir.
• Bebeğinizin nasıl beslenmesini istediğiniz ve emzirme desteği alma isteğiniz
• İlk banyonun zamanı: WHO, sağlıklı bebeklerde ilk banyonun doğumdan en az 24 saat sonraya bırakılmasını önerir.

Ne zaman ve kiminle konuşulur?

Tercihlerinizi 31. hafta civarında düşünmeye başlayıp bir sonraki kontrolde doktorunuz ya da ebenizle konuşabilirsiniz. NHS de planı yazarken seçimlerinizi ebenizle konuşmanızı önerir; böylece ekip isteklerinizi anlar ve size yol gösterebilir. Gebe Okulu kitabı, düzenli kontrollerde doğum planının da değerlendirildiğini belirtir.

• Planınızı refakatçinizle birlikte okuyun; doğum sırasında isteklerinizi hatırlatabilir.
• Doğum yapacağınız kurumun olanaklarını ve kurallarını öğrenip planı buna göre güncelleyin.
• Bir kopyasını hastane çantanıza, evraklarınızın yanına koyun.
• Planı kısa tutun ve her maddeyi "mümkünse" diyerek esnek yazmayı düşünün.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Doğum planı üzerinde çalıştığınız haftalarda aşağıdaki belirtilerden biri olursa beklemeden doktorunuza ya da en yakın sağlık kuruluşuna başvurmanız önerilir:

• Vajinal kanama
• Su gelmesi veya sıvı sızması
• Bebek hareketlerinde azalma veya durma
• 37. haftadan önce düzenli kasılmalar
• Şiddetli ya da geçmeyen karın ağrısı
• Şiddetli baş ağrısı, görme bulanıklığı, yüz ve ellerde ani şişme
• 38 °C ve üzeri ateş

Acil bir durumda 112'yi arayabilirsiniz. Araçlar bölümündeki Uyarı işaretleri listesi, hangi belirtilerde beklemeden başvurmanın önerildiğini tek yerde gösterir.