Birinci trimester: gebeliğin ilk 13 haftası

1-13. haftalar hangi aylara düşüyor

Sitemizde gebelik üç trimestere bölünür: 1-13. haftalar birinci, 14-27. haftalar ikinci, 28-42. haftalar üçüncü trimesterdir. Birinci trimester üç ayı kapsar: 1. ay 1-4. haftalar, 2. ay 5-8. haftalar, 3. ay 9-13. haftalardır. Bazı kaynaklar, örneğin NHS'in haftalık rehberi, ilk trimesteri 12. haftada bitirir; biz Sağlık Bakanlığının Gebe Okulu kitabındaki tanıma uyarak 13. haftayı da bu döneme dahil ediyoruz.

Haftalar döllenmeden değil, son adet tarihinden sayılır. Bu yüzden 1. ve 2. haftalarda henüz gebelik yoktur; döllenme 3. haftada, rahme yerleşme 4. haftada gerçekleşir. Çoğu kadın gebeliğini adet gecikmesiyle, yani 4. haftanın sonunda ya da 5. haftada öğrenir; bu da birinci trimesterin önemli bir bölümünün gebelik fark edilmeden geçtiği anlamına gelir.

1. ay: 1-4. haftalar, döllenme ve yerleşme

2. ay: 5-8. haftalar, kalp atımı ve birinci izlem

3. ay: 9-13. haftalar, fetüs dönemi ve ikili tarama

Döllenmeden fetüse: gelişimin ana çizgileri

Gebe Okulu kitabı bu dönemi, döllenmiş yumurtanın küçük bir hücre grubundan insan özelliklerine sahip bir fetüse dönüştüğü süreç olarak anlatır. Organların temelleri bu haftalarda atıldığı için embriyo çevresel etkilere en duyarlı dönemini yaşar.

• 3-4. hafta: Döllenme, hücre bölünmesi ve rahim iç zarına yerleşme. Yerleşmeyle birlikte hCG hormonu üretilir; gebelik testleri bu hormonu ölçer.
• 5-6. hafta: Beyin ve omuriliğin gelişeceği nöral tüp oluşur ve kapanır. Kalp tüpü biçimlenir; 6. haftadan itibaren kalp hareketi ultrasonda seçilebilir.
• 7-8. hafta: Beyin hızla büyür, kol ve bacak tomurcukları uzar, parmak çentikleri belirir. Göbek kordonu belirginleşir.
• 9-10. hafta: Kalp dört odacıklı yapısını büyük ölçüde tamamlar. MedlinePlus'a göre 10. haftanın sonunda bebek artık embriyo değil fetüs olarak adlandırılır.
• 11-13. hafta: Yüz belirginleşir, göz kapakları kapanır, dış genital organlar gelişir. Böbrekler idrar üretir, bebek amniyon sıvısını yutar. Parmak izi çizgileri ve ses telleri oluşmaya başlar.

İlk üç ayda bedeniniz ve duygularınız

Belirtilerin çoğu, gebeliği sürdüren hormonların hızla yükselmesinden kaynaklanır. NHS, erken belirtilerin çoğu zaman 4-6. haftalar arasında başladığını; adet gecikmesi, göğüslerde hassasiyet, bulantı, belirgin yorgunluk, sık idrara çıkma, kabızlık, artan akıntı, ağızda metalik tat ve kokulara duyarlılığın sık görüldüğünü belirtir.

• Bulantı ve kusma: Günün herhangi bir saatinde olabilir. NHS'e göre çoğu zaman 16-20. haftalara kadar geçer; birçok kadında 12-13. haftalarda hafiflemeye başlar.
• Yorgunluk: NHS, yorgunluğun özellikle ilk 12 haftada sık görüldüğünü belirtir. Kısa gündüz dinlenmeleri ve erken yatmak iyi gelebilir.
• Baş dönmesi ve baş ağrısı: Yavaş ayağa kalkmak, öğün atlamamak ve yeterli sıvı almak önerilir.
• Mide yanması: NHS'e göre 12. haftadan itibaren daha sık görülür; küçük ve sık öğünler rahatlatabilir.
• Duygu durum değişiklikleri: Gebe Okulu kitabı ilk üç ayda sevinç ile kaygının bir arada yaşanabildiğini anlatır. Uzun süren mutsuzluk ya da kaygıyı izlemde dile getirmeniz önerilir.

Birinci trimesterde testler ve kontroller

Sağlık Bakanlığı rehberi ilk görüşmede tarama ve tanı testleri hakkında bilgi verilmesini, kızamıkçık bağışıklığı bilinmiyorsa kan testi yapılmasını, grip sezonunda (Eylül-Nisan) influenza aşısı önerilmesini ve gebelerin gebe okuluna yönlendirilmesini de öngörür. Anne Rh negatif, baba Rh pozitifse bu izlemde indirekt Coombs testi yapılır.

Tüm gebelik boyunca test takvimi

NT ölçümü nedir?

İlk üç ayda acil başvuru gerektiren işaretler

Sağlık Bakanlığı rehberinin tehlike işaretleri listesinde şiddetli bulantı ve kusma, vajinal kanama, şiddetli baş ağrısı, görmede bulanıklık, ateş, karın ağrısı, solunum güçlüğü ve günlük işleri yapamayacak kadar halsizlik yer alır. NHS ayrıca 24 saat boyunca yiyecek ya da sıvı tutamamayı, 8 saatten uzun süre idrar yapamamayı ve kan kusmayı başvuru nedeni sayar.

Birinci trimesterin hafta sayfaları

3. hafta: döllenme

6. hafta: nöral tüp ve kalp hareketi

8. hafta: birinci izlem zamanı

10. hafta: fetüs dönemine geçiş

12. hafta: ikili tarama

13. hafta: birinci trimesterin sonu

Sonraki dönem: ikinci trimester (14-27. haftalar)

Tahmini doğum tarihinizi hesaplayın