16. Hafta Gebelik: Yüz İfadeleri ve Tarama Kararları

Yumruk yapan eller, rastlantısal mimikler

Bu hafta bebeğin baş-popo uzunluğu yaklaşık 11,6 cm, ağırlığı yaklaşık 100 gramdır; bir avokado kadar yer kaplar. NHS, bebeğin yüzünü buruşturmaya başladığını, ancak bu aşamadaki gülümseme ya da kaş çatma hareketlerinin tamamen rastlantısal olduğunu anlatır. Sinir sistemi geliştikçe kollar ve bacaklar hareket eder, eller yumruk olabilir ve bebek rahmin içinde küçük darbeler savurabilir.

MedlinePlus'a göre bu dönemde kemikler sertleşmeyi sürdürür, deri ince ve neredeyse saydamdır, bebek gerinip emme hareketleri yapar. Bu hareketlerin çoğunu henüz hissetmeyebilirsiniz. NHS, ilk kıpırtıların çoğu zaman 16 ile 24. haftalar arasında fark edildiğini, ilk gebeliğinde birçok kişinin bunu 20. haftadan sonra hissettiğini belirtir.

Büyüme atağının eşiğinde

NHS'e göre bu haftalarda kilonuz artar ve rahim hızlı bir büyüme dönemine hazırlanır. Rahim genişledikçe karnın yanlarında "bağ ağrısı" denen sancılar görülebilir. Diş eti şişmesi ve kanaması, baş ağrısı, burun kanaması, şişkinlik, hazımsızlık, göğüs hassasiyeti ve bacak krampları da bu dönemin sık şikâyetleri arasında sayılır.

Hazımsızlığın birkaç nedeni vardır. NHS; hormon değişikliklerini, büyüyen bebeğin mideye baskısını ve mide ile yemek borusu arasındaki kasların gevşeyerek asidin yukarı kaçmasına izin vermesini sayar. Bu yüzden mide yanması, gebelik ilerledikçe daha sık konuşulan bir konu hâline gelir.

Mide yanmasını hafifletmek için

• Günde üç büyük öğün yerine sık ve küçük öğünler yiyin.
• Yatmadan önceki 3 saat içinde yemek yememeye çalışın.
• Yemek sırasında ve hemen sonrasında dik oturun.
• Kafein içeren içecekleri, ağır, baharatlı ve yağlı yiyecekleri azaltın.
• Yatarken baş ve omuzlarınızı yastıkla biraz yükseltin; NHS sol yanınıza yatmanın da işe yarayabileceğini belirtir.

Bu önerilere rağmen yakınmanız sürüyorsa gebelikte kullanılabilecek seçenekleri doktorunuzla konuşun. Sağlık Bakanlığı rehberi gebelikte ilaç ve takviye kullanımını danışmanlık konuları arasında sayar; herhangi bir ürünü kendi başınıza başlamadan önce sormanız önerilir.

Üçlü-dörtlü test, AFP ve demir desteği

Sağlık Bakanlığının Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi, ilk izlemde kombine test (ikili tarama) yapılmamışsa kromozom taraması isteyen gebelere 16-20. haftalar arasında üçlü ya da dörtlü test yapılabileceğini belirtir. Kombine test yapıldıysa aynı amaçla üçlü ya da dörtlü testin tekrarlanmasına gerek yoktur. Rehber, nöral tüp defektlerine yönelik olarak aynı haftalarda anne kanında AFP bakılabileceğini de listeler.

NHS, dörtlü testi 14-20. haftalar arasında yapılan bir kan testi olarak tanımlar ve kombine test kadar doğru olmadığını açıkça yazar. Kan testlerinin size ya da bebeğe bilinen bir riski yoktur. Yüksek olasılık sonucu, bebeğin bu durumu kesin taşıdığı anlamına gelmez; NHS'e göre bu sonucu alanların çoğunun bebeği taranan durumların hiçbirini taşımaz. Böyle bir sonuçta daha hassas bir kan testi (NIPT), kesin sonuç veren bir tanı testi ya da başka test yaptırmamak seçenekler arasındadır. Taramayı yaptırıp yaptırmamak sizin kararınızdır.

Aynı rehber, kansızlığı olmayan gebelerde 16. gebelik haftasından itibaren demir desteğine başlanmasını, kansızlık saptanırsa tedavinin ayrıca planlanmasını öngörür. Rehberdeki akış çizelgesine göre destek gebeliğin 4. ayından doğumdan sonraki 3. ayın sonuna kadar sürer. Dozu ve biçimini hekiminiz belirler. Rehberin risk değerlendirme formu, 16. haftadan itibaren bebeğin kalp sesinin muayenede el Doppleriyle dinlenmesini esas alır.

İkili, üçlü, dörtlü test ve ultrasonların haftalık takvimi

2. trimesterde neler değişir?