Bebeğin boyu neden 21. haftada birden uzuyor
20. haftaya kadar bebeğin boyu, bacaklar kıvrık durduğu için baş-popo uzunluğu olarak verilir; 20. haftada bu ölçü yaklaşık 16,4 cm, ağırlık yaklaşık 300 g'dır. 21. haftadan itibaren boy baş-topuk uzunluğu olarak verilir ve yaklaşık 26,7 cm'ye çıkar. Aradaki büyük fark bir sıçrama değil, ölçüm yönteminin değişmesinden kaynaklanır.
Ay sonunda, 22. haftada bebeğin baş-topuk uzunluğu yaklaşık 27,8 cm, ağırlığı yaklaşık 430 g kadardır; bir mango büyüklüğünde.
18-22. haftalarda gelişim
- 18. hafta: Kulaklar son konumlarına yerleşir, iç kulak gelişir. Sinirlerin çevresinde koruyucu miyelin kılıfı oluşmaya başlar. Gebe Okulu kitabı, yüksek seslerin uyuyan fetüsü uyandırabileceğini belirtir.
- 19. hafta: Deriyi koruyan beyaz, peynirimsi tabaka (verniks) oluşmaya başlar. Beyinde koku, tat, işitme, görme ve dokunmayla ilgili bölgeler gelişir. MedlinePlus da bu haftalarda bebeğin duyabildiğini belirtir.
- 20. hafta: Bağırsaklarda ilk dışkı olan mekonyum birikmeye başlar. Tırnaklar parmak uçlarına doğru uzar; uyku ve uyanıklık dönemleri belirginleşir.
- 21. hafta: Kaşlar ve kirpikler belirginleşir. MedlinePlus'a göre kemik iliği kan hücresi üretmeye başlar. Hareketler daha güçlü ve düzenlidir.
- 22. hafta: Vücut oranları doğumdaki görünüme yaklaşır. Bebek parmaklarıyla kavrayabilir, yüzüne dokunabilir, kordonu tutabilir. Gözde iris oluşmuştur ama rengi henüz belli değildir.
| Hafta | Gebelik haftası aralığı | Öne çıkan gelişme |
|---|---|---|
| 18. hafta | 17 hafta 0 gün – 17 hafta 6 gün | İç kulak gelişir, miyelin kılıfı oluşmaya başlar |
| 19. hafta | 18 hafta 0 gün – 18 hafta 6 gün | Verniks tabakası, duyu bölgelerinin gelişimi |
| 20. hafta | 19 hafta 0 gün – 19 hafta 6 gün | Gebeliğin yarısı, mekonyum birikimi |
| 21. hafta | 20 hafta 0 gün – 20 hafta 6 gün | Boy baş-topuk ölçülür, kaş ve kirpikler |
| 22. hafta | 21 hafta 0 gün – 21 hafta 6 gün | Kavrama, iris oluşumu, orantılı beden |
Annenin bedeni: göbek hizasına yükselen rahim
20. hafta civarında rahmin üst sınırı göbek hizasına yaklaşır. İlk hareketler çoğu zaman kelebek kanadı ya da gaz kabarcığı gibi hafif kıpırtılar olarak fark edilir; MedlinePlus bu ilk hissi karnın alt bölümünde bir çırpınma olarak tarif eder. Hareketler haftalar içinde netleşir ve sıklaşır.
- Akşamları ayak ve ayak bileklerinde şişlik: NHS, gebelikte bacaklarda, ayaklarda ve parmaklarda bir miktar şişliğin sık görüldüğünü, günün sonunda ve gebelik ilerledikçe arttığını belirtir. Uzun süre ayakta kalmamak, rahat ayakkabı giymek ve ayakları yükseltmek önerilir.
- Çatlaklar ve kaşıntı: Karın, kalça ve göğüslerde çatlaklar belirebilir; cildin kurumaması kaşıntıyı hafifletebilir.
- Varis, hemoroid ve kabızlık: Lifli besinler, yeterli sıvı ve düzenli yürüyüş çoğu zaman yardımcı olur.
- Karında ağrısız sertleşmeler: Düzensiz ve ağrısız kısa sertleşmeler bu haftalarda başlayabilir.
- Göğüslerden sarımsı sıvı: Sağlık Bakanlığı rehberi kolostrum salınımını gebeye anlatılacak değişiklikler arasında sayar.
Detaylı ultrason ve ikinci izlem
Sağlık Bakanlığı rehberi fetal anomali taramasının (detaylı ultrason) 18-24. haftalar arasında yapılmasını öngörür. NHS bu taramanın çoğu zaman 18-21. haftalar arasında, bazı durumlarda 23. haftaya kadar yapıldığını; bebeğin büyümesinin, organlarının, plasentanın ve kan akımının değerlendirildiğini belirtir. NHS'e göre taramada cinsiyeti öğrenmek isteyip istemediğiniz de sorulabilir. Ultrasonla tarama yapılamıyorsa rehber, nöral tüp açısından anne kanında AFP bakılmasını öngörür.
İkinci izlem de 18-24. haftalar arasındadır. Rehbere göre bu görüşmede:
- tansiyon ve kilo ölçülür, kilo alımı değerlendirilir,
- rahim yüksekliğinin gebelik haftasıyla uyumuna ve bebeğin kalp sesine bakılır,
- tam idrar tahlili ve tam kan sayımı tekrarlanır,
- demir ve D vitamini desteği başlanmadıysa başlanır,
- aşı kaydınıza göre tetanos-difteri-boğmaca aşısı 18-24. haftalar arasında yapılabilir,
- risk grubunda olmayan gebelere 24-28. haftalardaki şeker taraması anlatılır,
- bebek hareketlerinin hissedilmemesi ve tehlike işaretleri konusunda danışmanlık verilir.
NHS'e göre preeklampsi çoğu zaman 20. haftadan sonra ortaya çıkar. Geçmeyen şiddetli baş ağrısı, bulanık görme ya da gözde ışık çakmaları, kaburgaların altında ağrı, yüzde, ellerde veya ayaklarda ani şişlik fark ederseniz beklemeden doktorunuza ya da hastaneye başvurun. Vajinal kanama ve sıvı gelmesinde de beklemeyin; acil durumda 112'yi arayın.
Gebelikte tehlike işaretleri listesi
18-22. hafta sayfaları
18. hafta: iç kulak ve detaylı ultrason zamanı
Sık sorulan sorular
5 aylık hamileyim, bu kaç haftaya denk geliyor?
Detaylı ultrasonda cinsiyet öğrenilebilir mi?
İlk tekmeler neye benzer?
Akşamları ayak bileklerim şişiyor, ne zaman başvurmalıyım?
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı: Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi (erişim 24 Eylül 2026)
- T.C. Sağlık Bakanlığı: Gebe Okulu Eğitim Kitabı (erişim 24 Eylül 2026)
- MedlinePlus (NIH): Fetal development (erişim 24 Eylül 2026)
- NHS: 20-week screening scan (erişim 24 Eylül 2026)
- NHS: Your baby's movements (erişim 24 Eylül 2026)
- NHS: Swollen ankles, feet and fingers in pregnancy (erişim 24 Eylül 2026)
- NHS: Pre-eclampsia (erişim 24 Eylül 2026)
Son güncelleme:
Bu araç ve içerikler bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Gebelik takibiniz için kadın doğum uzmanınıza, bebeğinizin sağlığı için çocuk doktorunuza başvurun. Acil bir durumda 112'yi arayın. Kullanım koşulları